Institutuak 25 urte

Gezurra badirudi ere, orain dela gutxira arte Zorrotzako gazteek kanpora atera behar zuten Lehen Hezkuntza amaituta ikasten jarraitu nahi bazuten. Auzo borrokaren bidez lortutakoa ospatzeko eta atzoko eta gaurko ikasle, irakasle eta familiak elkartzeko asmoz, jai eguna antolatu zuten urriaren 18an.

TESTUA: IGOR GUTIÉRREZ | ARGAZKIAK: IGOR GUTIÉRREZ eta INSTITUTUA

Urriaren 18an Zorrotza BHIk bere 25. urteurrena ospatzeko jaia egin zuen, institutuan bertan. Jardueraz beteriko larunbata izan zen, eguraldi paregabea lagun.

Hasteko, Ibai-Arte dantza taldeak agurra eskaini zuen. Segidan, institutuko zuzendariak eta berrikuntza arduradunak deituta, hogeita bost lagun igo ziren oholtzara, bakoitzak hitz bat eskuetan zeramala (“bizikidetza”, “auzoa”, “aniztasuna”…). Lagun horiek, hain justu, institutuarekin loturaren bat zutelako izan ziren aukeratuak: ikasle edo langile-ohiak, auzoko elkarteetako kideak, institutuko familiak… Hitz horiekin guztiekin murala osatu eta jaiari hasiera eman zitzaion.

Lehendabizi, orain arteko promozio guztietako ikasleen zerrendak jarrita zituen pankarta erraldoia desestali zuten, kuxkuxeatzeko. Harrigarria bada ere, 700dik gora ikasle pasa da hogeita bost urte hauetan zehar institututik.

Jarraian, puzgarriari eta haurrentzako animazioari ekin zioten eta txosna (alkoholik gabekoa) ireki zen. Beranduxeago, gazte eta ez hain gazteentzako ginkana hasi zen, Telezorrozak dinamizatuta: errelebo lasterketak, oreka probak eta abar luze bat. Eguerdirako, berriz, Lur Jota taldearen kontzertu akustikoa izan zen eta laster batean herri bazkarirako ordua heldu.

Ezinbestekoa izan da ikasle, familia, ikasle-ohi eta auzoko elkarteen laguntza eta parte-hartzea.

Bazkalondoan, Bella Bellucci trabestiak ederki girotutako bingo musikatuaz gozatu zuten eta, dena ondo batu ondoren, euskal erromeria hasi zen, musikariak institutuko irakasle batzuk zirelarik. Bukatzeko, DJ Telezorrozaren saioa, gorputzak astindu eta urteurrena borobiltzeko.

Jai hau aurrera eramateko ezinbestekoa izan da ikasle, familia, ikasle-ohi eta auzoko elkarteen laguntza eta parte-hartzea.

Historia pixka bat

Zorrotzak bere institutu propioa izateko borroka aspalditik dator. 90eko hamarkadan mobilizazio jendetsuak egin ziren auzoan bigarren hezkuntzako zentro baten alde. Harrigarria badirudi ere, kiroldegia institutua baino lehen eraiki zen.

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza 1995-1996 ikasturtean ezartzen hasi zen, baina Zorrotzako Institutua ez zen 2000-2001 ikasturtera arte martxan jarri. Ordura arte, auzoko gazteek Elejabarri ikastetxean ikasi behar izaten zuten.

Egunero, lau autobus bete ikasle ateratzen ziren Zorrotzatik Errekalderantz: bi, Zorrotza-Kastrexana errepidetik, beste bat Fray Juan eskolatik eta beste bat Zazpi Landa eskolatik. Ikasleak jantokian geratzera behartuta zeuden, denak batera autobusean itzultzeko.

Dudarik gabe, auzoarentzat bigarren hezkuntzako zentro bat lorzea mugarri bat izan zen. Urte batzuk geroago, DBH izateaz gain, Batxilergoa ere eskaintzera pasa zen. Egun, 300 ikasle eta 50 irakasle inguru dira institutuan. D ereduko zentroa da eta Batxilergoko modalitate ezberdinak eskaintzen ditu: Zientzia eta Teknologia, Giza eta Gizarte Zientziak eta Orokorra.

Garai berriak, erronka berriak

Zuzendaritza-talde berri-berria du institutuak: gehien daramanak sei urte baino ez ditu egin gure auzoan. Horietako bat Kepa Luzarraga da, berrikuntza arduraduna: “hemen dagoen auzo-giroak engantxatu gaitu”. Oso positiboki baloratzen du Guraso Elkartearekin duten harremana, baita Gure Lurra edo EISErekiko elkarlana.

Egun, 300 ikasle eta 50 irakasle inguru dira institutuan, guztiak D ereduan, eta Batxilergo modalitate ezberdinak eskaintzen ditu

Azken boladan, hainbat berrikuntza proiektutan murgildu da ikastetxea. Horietako bat IkasLab da, etorkizuneko erabilera anitzeko gela eraikitzea helburu duena, sormen zein ikus-entzunezko proiektuak garatzeko. Eremukako ikasgaien fusioa ere martxan jarri dute: DBH1en Biologia-Geologia eta Plastika batu dituzte eta DBH2n, aldiz, Fisika-Kimika eta Teknologia. Nazioartekotzean ere pauso bat eman dute eTwinning programaren barruan sartuz, Europako beste ikastetxe batzuekin harremanak ehuntzen hasi direlarik. Horrez gain, Zorrotzako institutua Osatuz Plus proiektu pilotuan parte hartzen ari den Bizkaiko bost zentroetako bat da. Horren xedea ikasleei arreta terapeutikoa ematea da; horretarako, ikastetxean bertan psikologo kliniko baten figura txertatu dute.

Hogei urte hegoak astintzen

Hogei urte igaro dira jada Txinbotarrak sortu zenetik. Bilboko Konpartsen artean beteranoa ez den arren, ekinaren ekinez bere lekua egitea lortu du, eta gure auzoko erreferentzia ere bihurtu da. Aurten, Zorrotzako jaietako pregoia emango dute eta egindako bidea gomutatzeko argazki-erakusketa jarriko dute Auzoka Komunitate Zentroan.

TESTUA: IGOR GUTIÉRREZ | ARGAZKIAK: TXINBOTARRAK KONPARTSA

Oso urrun geratzen da 2005. urtea, baina merezi du gogora ekartzea nolakoa zen giroa Zorrotzan gure konpartsa sortu zenean. Gaztetxearen okupazioa (2004) une gogoangarria izan zen orduko gazteentzat, duda barik.

Horrez gain, beste erronka batek auzoko eragile guztiak bateratu zituen: Azoka Parkearen defentsa, alegia. Bilboko Udalak lurpeko aparkaleku bat eraikitzeko asmoa zuen frontoiaren aurrean bertan, eta horretarako, plaza zati hori suntsituko zuten. Zorionez, auzotarrok egindako presioagatik, aparkalekua frontoiaz haratago eraiki zen eta gaineko lurzorua urbanizatu. Horrekin batera, egungo saskibaloi eta futbito kantxak irabazi genituen.

2005ean, Jai Batzordearen inguruan militatzen zuten ero gutxi batzuk bildu egin ziren konpartsa bat nola sor zitekeen aztertzeko

Bizikidetza arazoak ziklikoak izan dira gure auzoan, baina urte horietan egoera bereziki latza zegoen Zazpilanda etxaldean. Udalaren eskuhartzerik eza salatzeko, manifestazio erraldoi baten ostean auzokide batzuek Auzo Etxea okupatu zuten eta gau osoa bertan eman zuten protesta gisa. Inflexio-puntu horren ondoren, egoera aldatzen hasi zen.

Borroka horiek guztiek mugimendu desberdinetako kideek, haien artean gazte askok, elkar ezagutzea eta euren artean harremanak estutzea ekarri zuen. Eta, horrekin batera, bestelako Zorrotza bat lortzeko ametsa ere bai.

Txinbotarraken sorrera

Auzoko konpartsa bat osatzeko ideia beti egon zen presente, baina 2005. urtera arte ez zen serioski hartu. Orduan, Jai Batzordearen inguruan militatzen zuten ero gutxi batzuk bildu egin ziren hori nola egin zitekeen aztertzeko. Aste gutxiren buruan, izena emateko orriak banatu zituzten inguruko elkarte eta lagunen sarean eta, euren harridurarako, ehundik gora lagunek egin zuten bat ekimenarekin.

Abendu horretan bertan fundazio batzarra egin zuten eta otsailerako Bilboko Inauterietan parte hartu zuten handik eta hemendik lortutako materialekin. Lehenengo karroza Gaztetxean eraiki zuten eta “Jurassic Parking” zuen izena: dinosauro-garabi bat irudikatzen zuen, Azoka Parkea irentsi nahi zuena. 2006an zehar jarduera guztietan parte hartu ondoren, Txinbotarrak Bilboko Konpartsen Federazioan onartua izan zen.

Mugarriak eta erronkak

“Hogei urte ez da ezer” zioen tango zahar batek; baina ondo begiratuta, bi hamarkada hauetan Txinbotarrak konpartsak kapitulu esanguratsu asko idatzita utzi ditu historiarako. Hasteko, 2007an lehen txosna jarri zuten. Aurrenekoz, Zorrotza eta bere aldarrikapenak Bilboko Areatzaraino iritsi ziren. Gutxi geroago, 2010ean, txupinera jartzea egokitu zitzaienean, Aratz Irazabal “Pira” izan zen Aste Nagusiari hasiera eta amaiera emateko arduraduna. Ondoren, 2014an, Aratusteetako desfilearen lehen saria lortu zuten. Pandemiako etenalditik indarberrituta ateratzea ere ez zen nolanahiko lana izan, auzo gehienetan gizarte-mugimenduak moteldu baitziren. Eta iaz, txupinera berriro jartzeko ohorea izan zuten, Nagore Ugarteren eskutik. Momentu horiek eta gehiago gogoratzeko, argazki-erakusketa bat jarriko dute Auzoka Komunitate zentroan, urritik abendura bitarte.

Gaur-gaurkoz, konpartsaren erronka nagusia ahaleginari eustea eta belaunaldi berriak erakartzea da

Baina kamerako fokutik at bada  lan  ikusezin bat, isilpean, jende askoren ahaleginez egiten dena, urte osoan zehar Zorrotzan eta Bilbon jai eta kultura herrikoiak sustatzeko. Beraiei esker, izugarri aberastu da auzoko kultur egitaraua azken urteotan eta proiektu interesgarriak jaio dira, hala nola, musika tailerrak.

Horixe da, gaur-gaurkoz, Zorrotzako konpartsaren erronka nagusia: ahaleginari eustea eta belaunaldi berriak erakartzea, hegoak astintzen jarraitzeko hauspoa eman diezaioten. Zorionez, aurpegi gazte berriak ikusten hasi dira, eta jaien hasieran emango duten pregoian merezi duten lekua izango dute. Urte askotarako, Txinbotarrak!

Jolasean ala lehiaketan, atletismoa gozatzeko

Bilboko Atletismo taldea duela urte asko Santutxun sortua bada ere, duela hamabost bat urte sortutako Atletismo Eskolak Zorrotzako pistan egiten ditu bere jarduerak. Horri esker, auzoko gero eta ume gehiago hasten dira kirol honetan; izan ere, atletismo eskolan parte hartzeko, gozatzeko eta kirola egiteko gogoa baino ez da behar.

Testua: AITOR MARÍN. Argazkiak: BILBAO ATLETISMO SANTUTXU KLUBA

Datorren urtean, 40 urte beteko dira Bilbao Atletismo Santutxu Kluba sortu zenetik. Bere hastapenetatik klubak atletismoa zabaltzeari eta sustatzeari ekin dio: alde batetik, kirol-ekitaldiak eta kirol-probak antolatuz; eta, bestetik, atletak eta taldeak prestatuz hainbat lehiaketatan parte hartzeko.

Taldea Santutxun sortua den arren, astiro-astiro hazi egin zen  eta auzo horretatik haratago  hedatu zen. Gauzak horrela, izena ere aldatu behar izan zuen. Hasierako izenari “Bilbao” gehitu behar izan diote, hiriko talde erreferentea bilakatu baita.

Hasiera batean klubak talde nagusia baino ez zeukan, erdi profesionalak edo profesionalak ziren kirolarientzat. Hori duela hamabost urte gutxi gorabehera aldatu zen, Zorrotzan entrenatzen hasi zirenean, eta gure auzoko kiroldegian Atletismo eskola sortu zutenean. “6, 7 edo 8 urterekin  hasi ziren ume batzuk nagusiak bihurtu dira gurekin” azaldu du Jon Alzagak, eskolako koordinadoreak.

Gaur egun, 60-70 gaztek (DBHko 2. mailara artekoak) entrenatzen dute Atletismo eskolan, eta kopuru berdintsua da federatuen artean (nagusiak). Horretaz gain, nagusien beste talde bat  dago goi mailako atletez osatua (emakuzmekoak guztiak), Europa mailako txapelketetan lehiatzen duena. “Espainiako txapelketetan askotan irabazi edo gutxienez podiumean geratu direnak” dira azken hauek. Asfaltoko, pistako eta erresistentzia-probetako lasterketetan lehiatzen dira, baina, batez ere, crossean jarduten dute ondoen.

Gaur egun, 60-70 gazte entrenatzen dira Atletismo eskolan, eta kopuru berdintsua da federatuen artean

Eskolan bost entrenatzaile daude, eta beste bost nagusiekin aritzen dira. Entrenamenduak oso ezberdinak dira, jakina. Nagusiek indarra, abiadura, eta oro har teknifikazioa deritzona lantzen dute. Umeekin, berriz, oso bestelako helburuak dituzte: “haiek kirolaz gozatzea, lagunak egitea, eta sozialki integratuta egotea lortu nahi dugu” Alzagaren hitzetan.

Oihane Merino (ezkerrean), Maialen Miera (goian) eta Iraia Vicente zorrotzarrek lorpen ugari izan dituzte dagoeneko Estatu mailan.

Zorrotzako gero eta ume gehiagok parte hartzen dute eskolan. Atletismo pista hemen egoteak eta entrenamenduak auzoan egiteak eragin handia duela onartu du Jon Alzagak. Zorrotzako lagunen kopurua nagusietan asko murrizten bada ere, astiro-astiro, teknifikazio taldeetan dauden gure bizilagun Maialen Mierak, Iraia Vicentek edota Oihane Merinok lorpen ugari izan dituzte dagoeneko estatu mailan. “Hirurak hasi ziren eskolan umeak izanda, gozatzen eta lagunak egiten”.

Eskolan sartu ahal izateko,  kirola eta, bereziki, korrika egiteko gogotsu joatea baino ez da behar. “Gehien ezagutzen den abiadura disziplinaz gain, atletismoan askoz gehiago badaude: erresistentzia, jauzierak, jaurtiketak, …” Eskolan sartzen den lagun orok diziplina horiek guztiak ezagutu eta probatuko ditu. Horrela,  “ia guztiek beren lekua topa lezakete atletismo barruan”. Klubaren webgunean, ordutegiak, tarifak, eta izena emateko baldintza guztiak topatu daitezke. Ikasturteko jarduera normalaz gain, klubak campus irekiak ere antolatzen ditu Aste Santuan zein udan (ekainean).

Zorrotzako gero eta ume gehiagok parte hartzen du eskolan. Atletismo pista auzoan egoteak eragin handia dauka

Belaunaldi berriak trebatzeaz eta kirolariak entrenatzeaz gain, izen handiko hainbat proba ere antolatzen ditu taldeak. Azken 15-20 urteotan Bilboko Nazioarteko Milia antolatu dute. Aurten, horren ordez, lehendabizikoz, Bilboko erdialdeko kale ezagunenak zeharkatu dituen 10K Bilbao lasterketa antolatu dute. “Lehenengo urtea izateko oso pozik gaude, lau mila pertsona baino gehiagok parte hartu zuten eta” azaldu du harro Jon Alzagak.

Era berean, testu hau idazteko momentuan oraindik ospatu gabe zegoen Euskadiko Txapelketa antolatu dute hilaren 28 eta 29an Zorrotzako pistan. Bertan euskal atleta hoberenek parte hartu dute. Ekintza honek aurreko urteetan antolatutako Bilboko Nazioarteko Meeting izenekoa ordezkatu du.

“All Iron” emakumezkoen Athletic-en lehen lagunartea, Zorrotzan sortua

Sei urte dira auzoko lagun batzuek emakumezkoen Athletic zaleen lehen taldea sortzeko ideia izan zutela. Urte eskas horietan, “All Iron” lagunarteak herriz herri lagundu du klub zuri-gorria, eta Athletic zein beste taldeetako zaleekin batera hainbat ekimenetan ibili da.

Testua: IGOR GUTIÉRREZ. Argazkiak: ALL IRON EMAKUMEZKOEN ATHLETIC ZALETUEN TALDEA

Eder Martínez de Aramayona López “All Iron” lagunartekoaren sortzaile eta lehendakaria da. Urteak zeramatzan emakumezkoen Athletic taldea jarraitzen eta berau indartzeko zer egin pentsatzean zaleen taldea eratzea bururatu zitzaion. Berehala, auzoko bi laguni bere ideia azaldu eta aurrera egitea erabaki zuten.

Ederrek bere ama Karmeleri zor dio futbolarekiko grina. “Ama Athletic zale amorratua zen. Aitak, berriz, ez zuen futbola gustoko”. Ez dauka ahazteko amak 83an Gabarra ikustera eraman zuenekoa. “Lagunartea sortzean amari omenaldi bat egin nahi izan nion”.

Hala, Athletic-ekin kontaktuan jarri ziren eta oniritzia eman zieten sartzeko, eta 2019ko apirilaren 24an “All Iron” lagunartea ofizialki erregistratu zuten. “Amaren urtebetetze egunean jaio ginen”, dio Ederrek harro. Inaugurazioa, berriz, 2023ko apirilean egin zen, Athletic-ek plaka oroigarria eman zienean.

Lagunarteak Madness tabernan du bere egoitza eta une honetan 52 bazkide dira, gehienak Zorrotzakoak. Futbolarien senide batzuk ere bazkide egin dira, lagunartea hauspotzeko. Eta kanpotik ere zenbait kide animatu zaizkie: Ingalaterra, Melilla, Madril…

Une honetan 52 bazkide dira, gehienak Zorrotzakoak

Jokalariekin harreman zuzena daukate, “beraien familiakoak bagina bezala”. Eder bere argazki-makinarekin doa partida guztietara. “Argazkiekin jakalarien kromoak egin ditugu, ez publikatzeko asmoz, beraientzako oroigarri gisa baizik”. Horrez gain, “Nekane Diez” saria sortu dute, taldeko jokalari onenari dagokiona. “Oroigarria Iñaki Garcia Ergüin Ruinek egin zigun, Athletic-en ehungarren urteurreneko ikurra diseinatu zuen artistak”. Ane Azkonak jaso zuen 2023-24 denboraldiko saria.

Hainbat bidaia egin dituzte kadete C eta B zein Lehen taldearekin: Oviedo, Tenerife, Coruña… Giroa familiartekoa da, ume asko joaten dira partidetara. Ederren hitzetan, “ez dauka zerikusirik gizonezkoen futbolarekin”. Gainera, derbia dagoenean, Eibar edo Errealeko zaleekin bazkaltzen dute, denak batera. “Giroa benetan ederra da”.

Giroak ez dauka zerikusirik gizonezkoen futbolekoarekin

Horrez gain, iaz, “All Iron”-ek Zorrotzan egindako Peñista Egunean ere parte hartu zuen, Harrapari eta Zurigorri peñekin batera.

Emakumezkoen futbolari dagokionez, Ederrek ikuspegi baikorra du. “Lehen taldea laugarren dago sailkapenean, Champions-etik oso puntu gutxira. Oso talde gaztea da, 22 urteren bueltan dabiltza, eta ondo baino hobeto jokatzen dute”. Bere ustez, zaleen aldetik etorri behar da bultzada. “Askorentat Lezama urrunegi dago, baina trenean azkar batean iristen da”.

Elkartearen ikurra

“All Iron” elkartearen logotipoari so eginez, jokalari bat zelaian eserita ageri da, lepoa emanda, elastikoan 24 zenbakia daramana. “Amaren urtebetetze eguna da, bere omenez”. Bere gainean, San Mames zaharreko arkua, egun Lezaman dagoena.

Kontrainformaziorako leiho bat

Duela hiru urtetik hona, pertsona talde bat Zorrotzako NATOren Aurkako Taldearen izenean antolatzen da, diskurtso ofizialarekiko kontzientzia kritikoa sortzeko helburuarekin. Geroztik, hainbat hitzaldi antolatu dituzte auzoan, eta bizilagun asko eta beste leku batzuetako jendea ere erakarri dute.

Testua: AITOR MARÍN. Argazkiak: ZORROTZAKO NATOren AURKAKO TALDEA

Duela hiru urte, Errusiak Ukraina inbaditu eta Ukrainako gerra deiturikoa hasi zuen. Hala ere, hainbat ahotsek aldarrikatzen dute gatazka urte batzuk lehenago hasi zela, Donbassen, Ukrainako sektore eskuindarrek 2014ko estatu-kolpea eman ondoren. Testuinguru horretan, gerra salatzeko, baina oso bestelako ikuspegi batez, NATOren politiken aurkako manifestazio bat antolatu zen Bilbon. Auzoko hainbat pertsonak bat egin zuten mobilizazioarekin eta “komunikabide konbentzionaletan nagusi den diskurtso ofizial”aren aurkako kontzientzia kritikoa sortzen saiatzeko, geratzen eta antolatzen hasi ziren.

Behin antolatuta, beren jarduerari ekin zioten, eta Zorrotzako NATOren Aurkako Taldea izena hartu zuten, “inor kontuan hartu gabe”. Izan ere, Bilbon bazegoen NATOren aurkako plataforma bat. “Gure jarduera ikustean, gurekin harremanetan jarri ziren”, eta, ordutik, materiala eta informazioa ematen diete. Hala ere, Bilboko taldearekiko beraien independentzia defendatzen dute. Talde honetako pertsona batek Bilboko plataforman parte hartzen badu ere, “informazioa eta materialak helarazten ditut, baina gure asmoa ekimenak auzoan eta auzoarentzat egitea da”.

Kartel, pankarta, elkarretaratze eta hitzaldien bidez, “kasu askotan lehen eskutik”, beste ikuspuntu bat ematen dute, urrunekoak diruditen arren, “guri ere eragiten diguten” gatazka eta gaiei buruz. Izan ere, talde honek defendatzen duenez, NATO munduko armamentu-lasterketaren bultzatzailerik handiena da, eta eskalada militar hori inflazioaren, soldata-izozteen edo murrizketa publikoen erruduna ere bada. “Onartezina da langile klaseak ondorio horiek guztiak jasaten dituen bitartean gastu militarrak gora egiten jarraitzea”.

Taldearen jarduerarik ohikoenak kartelak jartzea ala hitzaldiak antolatzea izan dira

Propaganda eta hitzaldiak

Bere jarduerarik ohikoenak kartelak jartzea edo hitzaldiak antolatzea izan dira. Gastuak ordaindu ahal izateko, gaur egun taldeko militanteek kuota txiki bat ordaintzen dute, eta geroztik, modu apalean eta zailtasun ugari gaindituz, aurrera jarraitzen dute propaganda lanarekin. “Langile klaseko pertsonak gara, eta guztiok elkartzeko egun bat aurkitzea da gainditu beharreko lehen zailtasuna”.

Orain arte, sei hitzaldi antolatu dituzte auzoan, arrakasta desberdina, baina esanguratsuarekin. Lehenengo hitzaldia Donbasseko egoerari buruzkoa izan zen, Asier Blas eta Jon Cortazar hizlari zirela. “Ez genuen diru askorik, eta ezagun batek dohainik egin zizkigun eta kalean jarri genituen berrogei kartelen gastua ordaindu genuen”. Horrekin antolatu zuten lehen solasaldia, hogeita hamar lagun inguru bildu zituena. Ondoren, beste batzuk etorri ziren, Pablo González kazetariaren egoerari buruz, emaztearen eta “Free Pablo” laguntza-plataformako beste pertsona baten parte-hartzearekin; Palestina, Siria eta Bielorrusiako egoerari buruz edo Gerrillari Heroikoaren Egunaren ospakizunari buruz, Ché Guevara pertsonalki ezagutu zuen eta bere kide izan zen Kubako Alderdi Komunistako kide baten presentziarekin.

Kasu askotan, sare sozialei esker, beren hitzaldietara joaten diren gehienak kanpotik etorritako pertsonak izaten dira. Hala ere, ia ekitaldi guztietan, gutxienez auzoko hamar bat bizilagun egon direla diote, taldetik kanpokoak. “Barakaldoko lankideek zoriondu egin gaituzte, haiek ez dutelako lortu ehun mila biztanleko Barakaldo bezalako udalerri batean hamar pertsona mugitzea. Bost edo hamar bizilagun horrelako hitzaldietara joatea oso aipagarria da”. Kontrainformazioa zabaltzen saiatzeaz gain, jarduera horiek oso aberasgarriak direla diote “hitzaldi eta eztabaidek gu geu ere elikatzen gaituztelako”.

Etorkizunean bide horretatik jarraituko dutela agindu dute, kontrainformazioari arrakala bat irekiz eta “diskurtso ofizialaz” bestelako ikuspuntuak eskainiz.

Danba-danbaka, Hots Morea zabalduz

Emakumeentzako perkusio tailer moduan hasi eta gutxira bere lehenengo kalejira egin zuen Hots Moreak. Geroztik, taldeak egonkortzen eta trebetasuna hartzen jarraitu du, aldarri feminista gure auzoko kaleetara zabaltzearekin batera.

Testua: AINARA GARCÍA eta IGOR GUTIÉRREZ. Argazkiak: HOTS MOREA

Hots Moreak Zorrotzako EISEn, alegia, gizarte- eta hezkuntza-arloko esku-hartze taldean, du jatorria. Bilboko Udaleko zerbitzu horretan ume txikidun familiekin lan egiten da komunitatearekin batera, eta beste elkarte eta plataforma ezbedinekin proiektu eta ekintzak antolatzen dira. Besteak beste,  Zorroztuz plataformarekin  elkarlanean, emakumearen inguruko ekintzak burutzen dituzte aspalditik, A-25a eta M-8a, batik bat.

2023. urtean, adiskide duten Otxarkoagoako beste talde baten esperientzia ezagutu eta gure auzoan martxan jartzera animatu ziren: emakume-batukada, alegia. Horretarako, kalean, sare sozialetan eta institutuan iragarri zuten kartelen bidez. Institutuan egindako kanpainari esker, hiru neska animatu ziren haien amekin batera, oraindaino mantentzen direnak. Urte horretan bertan lehen perkusio tailerra antolatu zuten.

Jarraipena eta finantziazioa

Esperientzia hain ona izan zen non proiektuarekin jarraitu ahal izateko hiru ama dirua batzen saiatu ziren, eta Txinbotarrak konpartsaren eta Jai Batzordearen laguntza lortu zuten. Geroago beste dirulaguntza batzuk ere lortu dituzte. Bestalde ACCP (Asamblea de Cooperación por la Paz) elkartearen inguruan Otxarkoaga-Zorrotza proiektu bateratua eratu zen, eta horren ondorioz entsegu eta emanaldi ugari izan dituzte.

Dagoeneko M-8, A-25, Zorrotza Eguna eta auzoko jaietan jo dute.

A-25 eta M-8az gain, Zorrotza Egunean eta auzoko jaietan ere parte hartu dute. Esaterako, M8an nagusien egoitzan egon ziren eta, ondoren, Bilborocken ere emanaldia egin zuten, eurentzat oso berezia izan zena.

Horrela, tailer puntual bat izango zena denboran mantentzea lortzen ari dira. Lortutako finantziazioarekin irakaslea ordaintzen da. Irakasleak berak musika tresnak ekartzen ditu. Txinbotarrak konpartsak aspaldi izandako batukadako musika tresnak laga dizkie, baina gutxi batzuk erabili ahal izan dituzte (errepikea, platerak…), oso pisutsuak egiten zaizkielako.

Kideak, entseguak eta errepertorioa

Entsegu garaian, astean behin ordu eta erdi batzen dira Auzo Etxean. Gaur egun, bost abestiko errepertorioa daukate, kalejirak egiteko nahikoa. Batzuetan, entseatzen dituzten abestiak kanpoan utzi behar izaten dituzte zailtasun mailagatik; eta, beste batzuetan, berriz, azkenengo momentuan abesti berri bat ateratzeko gai dira. Noizean behin kalean jotzen ari direla zeozer asmatu edo emozioak eramanda inprobisatu egiten dute.

Taldean 14 emakume aritzen dira, gutxi gora-behera. Oso giro polita daukate eta adin guztietako auzoko emakumeak batera ibiltzen dira. Gazteenak 13 urte ditu eta, hasiera batean lotsa handia izan arren, musika tresna bat hartu, entsegu bakarrean abesti guztiak ikasi eta hurrengo ekitaldian jotzen atera zen.

Helburua eta motibazioa

Auzoko emakumeei ikusgarritasuna ematea da haien helburuetako bat eta, horretarako, batukada aproposa eta interesgrarria iruditzen zaie. Izan ere, gaur egun, manifestazio eta kale agerraldietan ohikoa da batukadaren batek parte hartzea.

Gainera, musika jakin gabe lehen egunetik jotzeko gai ziren. Horrek asko ahaldundu dituela esaten dute, hasiera batean oso zaila izango zelako ideia baitzuten. Entseguetan oso ondo pasatzen dutela diote, barre, negar eta denetarik egiten dute, etxetik irten eta lagun artean egoteko askatasun momentua da beraientzat. Baina motibazioak gora-behera, denek bat egiten dute momenturik ederrena kalean jotzea dela.

Aurtengo asmoei buruz galdetuta, M-8, Zorrotza Eguna eta auzoko jaiak aipatu dizkigute. Era berean, Ahots Morea zabalik dagoela gogorarazi dute eta auzoko emakumeak parte hartzera gonbidatu nahi dituzte. EISEko lokaletik pasata edo deituta nahikoa da.

Bidea egiten kolpez kolpe

Ekainetik, MT Boxing klubak boxeo klaseak ematen ditu kiroldegian. Gero eta jarraitzaile gehiago ditu “publiko guztientzako” jarduera honek, klubeko arduradunak eta Zorrotzako eskoletako begiraleak azaldu digutenez, azken honek luma pisuko Espainiako txapela lortu eta egun gutxi batzuetara.

Kiroldegian egindako lanak eta instalazioen handitzeak aukera eman du gure auzoan kirol berriak egiteko. Boxeoa da aukera berri horietako bat, MT Boxing klubak antolatutako klaseei esker. Lehen Sestaoraino joan behar zuten zorrotzarrei etxetik gertuago zerbitzua eman ahal izatea nahi zuen klubak. Izan ere, pixkanaka, boxeoa gero eta jende gehiagorengana zabaltzen ari da. Txerra Dehesa klubeko arduradunak azaldu duenez, hazkunde handia izan dute azken urteetan, baita haurren artean ere. Kluba 2006an Sestaon sortu zenetik, Zorrotzara iritsi aurretik, beste zentro bat ireki zuten Santurtzin: “Lehen boxeolarientzat zen boxeoa; ringera igo eta boxeatu nahi zuten gazteentzat baino ez. Baina joera hori aldatu egin da, eta gaur egun, adin guztietako gizon eta emakumeak aritzen dira boxeoan”. Eta horren froga da ikasleen adina 14 urtetik 60 urtera bitartekoa dela. Txerrak aitortu duenez, historikoki boxeoak izan duen estigma negatiboa, zorionez, desagertuz doa. Agian, “ boxeoak muskulu-tonurako dituen onura fisiko bikainak pixkanaka-pixkanaka deskubritzen dituelako jendeak”. Eta onura fisikoaz gain, boxeoa desestresatzeko eta zama pertsonalak ahazteko aproposa dela azpimarratu du klubeko arduradunak, “tentsio eta adrenalina handia askatzen duen kirol zorrotza” baita.

Gaur egun, adin guztietako gizon eta emakumeak aritzen dira boxeoan

Klaseak taldekakoak dira eta hainbat ordutegi dituzte, goizez zein arratsaldez. Entrenamendu saio bakoitzak ordubete irauten du, eta ia ez dago kirolarien arteko kontaktu fisikorik, errendimendu handia bilatzen dutenentzat izan ezik. “Oso entrenamendu ludikoak dira, sasoian jartzekoak”. Gainera, erabiltzaileak aukeratzen du zenbat ordu eta egun entrenatu nahi dituen, ordutegi malguekin, klaseak erreserbatzeko baliatzen dituen app bati esker; “horrela talde txikiak eta kalitatezko irakaskuntza bermatzeko edukiera bermatu ahal da”.

Zorrotzan 30 pertsona inguru daude izena emanda. Txerrak pozik kontatu digu klubak egokitzapen ona izan duela eta gero eta jende gehiago hurbiltzen dela galdetzera eta probatzera. Jaietan erakustaldi publiko bat egin zuten non klubak ohiko boxeo entrenamendu bat nolakoa den eta kirol honen onura fisikoak erakutsi ahal izan zituen. Oraingoz, hemen ez dago entrenamendu “zehatzagoa eta zorrotzagoa” eskatzen duen boxeo tradizionala praktikatu nahi duen erabiltzailerik, nahiz eta klubak aukera hori ere eskaini. Baina badira MT Boxing taldean lehiatzen diren kirolariak. Horietako bat Johan Gonzalez da, eta Zorrotzako kiroldegian klaseak ematen dituen irakaslea izateaz gain, duela gutxi 2024ko Espainiako luma pisuko urrezko domina lortu du, Palentzian izandako txapelketan. Johanek harro azaldu du domina hori ez lortzeagatik geratzen zitzaion arantza kendu ahal izan duela azkenean, Bizkaiko eta Euskadiko txapeldun izan ondoren, sei eta bost aldiz, hurrenez hurren.

Oso entrenamendu ludikoak dira, sasoian jartzekoak

Eskolez gain, Boxing MT klubak beste jarduera batzuk ere antolatzen ditu urtean zehar, hala nola emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako tailerrak, haurrentzako lehiaketak eta boxeo federatuko lehiaketak. Jarduera horiek Zorrotzan ere antolatu ahal izatea espero dute, kluba auzoan finkatuago egotean eta ideia horiek guztiak Bilbao Kirolakeko zuzendaritzarekin aztertu ostean.

Jon Urzelairen heriotza argitzea eskatuko du ekimen berri batek, gertakarien 50. urteurrenean

Jon Urzelai gogoan ekimena 1974an Guardia Zibilak eraildako gaztearen kasua epaiketaz kanpoko exekuzio baten bidez bizitzeko eskubidearen urraketa jasan zuela argitzea nahi du, eta frankismoaren biktima honen memoria eta errekonozimendua aldarrikatzen jarraituko duela iragarri du. Gertakari hura argitzeko bidean aurrera egiteko eta horren berri emateko, Egiari Zor Fundazioarekin lankidetzan, jarduera egutegi bat
prestatzen ari da auzoan hurrengo hilabeterako.

Orain dela 50 urte, 1974ko irailaren 11n, erregimen frankistaren Guardia Zibilaren balek Jon Urzelai Imaz ETAko kidea hil zuten  Zorrotzako Untziola kaleko 6. atarian. Urzelairen heriotza gaur egun argitu gabe dauden kasu ugarietako bat da.

Kasu hau argitu ahal izateko konpromisoa jaso nahi du berriki sortu den Jon Urzelai gogoan ekimenak, eta Urzelaik epaiketaz kanpoko exekuzio baten bidez bizitzeko eskubidearen urraketa jasan zuela argitzea nahi du. Hori horrela frogatzen bada, Urzelai exekuzio baten biktimatzat onartua izan beharko litzateke eta bere memoria berrezarrita, “baita auzo honetan duela 50 urtetik iraun duen memoria soziala ere”. Jon Urzelai gogoan ekimeneko kideek “egia jakiteko garaia” dela azpimarratu nahi dute: “jendarte gisa, iraganeko gertaerak ezagutu eta ezagutarazi behar ditugu. Ez dugu ahaztu behar egia jakiteko eskubidea dugula”.

Urzelairen heriotzaren 50 urte bete direnean, Jon Urzelai gogoan ekimenak egia jakiteko garaia dela aldarrikatzen du

Bide horretan sakontzeko, urrian zehar, Egiari Zor Fundazioarekin lankidetzan, Jon Urzelai gogoan ekimena laster argitaratuko den jarduera egutegi bat prestatzen ari da auzoan. Alde batetik, egun hartan gertatutakoa jakinarazi eta, bestetik, kasua argitzeko bidean aurrera egiteko aukera eman nahi duena. Ekintza horietako bat “Giza eskubideen urraketen gaineko bertsio ofizialak aitortzaren garaian” hitzaldia izango da, pasa den irailaren 11rako iragarrita zegoena eta azken uneko arazo tekniko baten ondorioz atzeratu behar izan zena. Egun hartan, Urzelairen hilketaren 50 urte bete ziren.

1974an Zorrotzan eraildako ETAko kidea oroitzen zuen ikurrina agertu zen Untziola kaleko parkean irailaren 11ko goizean

Urzelairen heriotzari buruzko bertsio ofizial bat dago, jardun militarra legitimatzen duena. Baina inoiz ez da bertsio ofizial horren egiazkotasuna frogatu, egia sozialarekin eta heriotza horren inguruabarrekin aurrez aurre talka egiten baitu, hau da, ez dator bat lekukoek egindako gertakarien kontaketarekin. Horregatik, Jon Urzelai gogoan ekimenak gogora ekarri nahi du lekukoek kontatu zutenez, Guardia Zibil frankistako kideak Untziola kaleko pisu barruan zain zeudela eta gazteak atea ireki zuen unean tirokatu egin zutela.

Bestalde, ekimen berri honek balioan jarri nahi du 70eko hamarkadaren amaieran, Zorrotzako bizilagunek, modu herrikoian eta auzolanean, Jon Urzelai parkea eraiki zutela. Horrela ezagutu da beti auzokideon artean.  Auzo Mugimenduko kide beterano baten hitzetan: “herriaren parkea da, Zorrotzako jendeak egina, beasaindar gaztea Guardia Zibilak hil zuen gertaera tragiko bat gogorarazten duena. Argitu gabeko inguruabarretan, ustez exekutatua”. Era berean, Urzelairen irudia zuen monolito batek 20 urte inguru eman ditu parke horretako berdegunean jarrita. Auzoko bizilagunak urtez urte arduratu dira, hildakoaren familiarekin eta lagunekin batera, gertaera haien oroitzapena bizirik mantentzeaz, memoria ariketa gisa. Jakina denez, iaz, Bilboko Udalak Untziola kaleko Urzelairen omenezko monolitoa kendu zuen, Covite biktimen elkartearen salaketa jaso ondoren. Ekimen honetako kideek kritikatzen dute Udalak izan zuen jarrera talde ultraren salaketaren aurrean: “Zer aurretiazko eginbide egin zituen Bilboko Udalak salaketan jasotako informazioak egiaztatzeko?”

Hurrengo egunetako ekintzez harago, Urzelairen memoria eta errekonozimendua aldarrikatzen jarraituko dutela diote Jon Urzelai gogoan ekimenako kideek, “frankismoaren biktima bat delako, Txiki eta Otaegi zein gure herriaren askatasunaren alde borrokatu ziren beste hainbat antifaxista bezala”.

Peñista Egunak giro zurigorriz bete zuen auzoa

Gizonezkoen taldeak egindako denboraldi bikainaren ostean, eta gabarra itsadarretik nabigatu eta hilabete eta erdi eskasera, Peñen Elkarteak azken hamarkadetako Peñista Egunarik goxoena ospatu zuen Zorrotzan

TESTUA: AINARA GARCÍA. ARGAZKIAK: ZURIGORRI ZORROTZA

Urtero bezala, Athleticeko zaletuen elkarteak biltzen dituen Athletic Cluben Peñen Elkarteak Peñista eguna antolatu zuen ligako txapelketa bukatu eta hurrengo asteburuan. Aurten, ekimen hau antolatzearen ardura Zurigorri Zorrotza, All Iron Emakumezkoen Athletic eta Harrapari Taldearen zaletu taldeen esku egon zen, eta ekainaren 1ean, Zorrotzan ekimen ugari izan zituen jardunaldi zurigorri sutsua bizi ahal izan genuen zaletuek eta zaletuak ez direnek ere.

Aurtengo gizonezkoen lehenengo taldearen denboraldi izugarriaren ondoren, (koparen titulua eta gabarraren itsadarretik egindako ibilbidearen oroitzapena oso gertu ditugu guztiok oraindik), urteroko ohiko jai giroa biderkatu zen. Lurralde ugari eta ezberdinetatik etorritako Athleticzale eta elkarte ugari batu ziren ospakizun honetaz gozatzeko. Guztira, egun hartan 500 bazkide inguru batu zirela adierazi zuten antolatzaileek.

Goizeko lehen ordutik, Zurigorri taldearen egoitza den Venecia tabernan akreditazioak jasotzen hasi ziren bertaratutakoak. Bitartean, Azoka parkean txikientzako festa hasi zen Txikigunearekin, nahiz eta eguraldi kaxkarra zela kausa, gutxi iraun zuten montatutako ekintza batzuek. Ibai Artek euskal dantzen ikuskizun ederra ere eskaini zuen, eta aldi berean, Kolpeka Trikitixa eta Guretzat Fanfarrea taldeek musikaz alaitu zuten auzoa kalerik kale.

Eguerdian, Kiroldegiko Hockey pistan, bazkari herrikoian mahaia partekatu zuten zaletu guztiek. Postreekin batera, mus eta tute txapelketetako finaletan kartetan aritu ziren elkarren kontra Lepeko Peña Gabarra eta Peña Bosko eta Peña Valverde eta Peña Casco Viejo hurrenez hurren.

Ondoren, Peñen Elkarteak urtero ematen dituen sariak banatzeari ekin zion. Peñakideek denboraldiko proiekzio handiena duen Bilbao Athleticeko eta emakumezkoen jokalaririk onenak jotzen dituzten jokalariei eman zizkien ‘Bihar lehoia izango da’ eta ‘Urteko lehoia’ sariak hurrenez hurren. Sarituak Aingeru Olabarrieta eta Adriana Nanclares izan ziren.

Gainera, ostean, Azoka plazan jardunaldiko unerik hunkigarriena bizi izan zen iaz zendutako Sendoa Blasco, Iparraldeko Taldeen Elkartearen bazkideari egindako omenaldiarekin. Hau guztia, Lowe Band taldearen kontzertuarekin familia zurigorriak ospatzeko eta gozatzeko antolatutako egunari itxiera bikaina eman aurretik.

Kiroldegiko hockey pistan egindako bazkariak 500 zale inguru bildu zituen

Tipi-tapa, tipi-tapa, Zorrotza korrika!

2022ko Korrika, pandemiaren ondoko lehena, ikusgarria eta hunkigarria izan bazen, aurtengoa ez da makalagoa izan, argazkiek erakusten dutenez. Oso berri ona da zorrotzarrok behin eta berriz Korrikari erakusten diogun babesa. Harro herri, Zorrotza!

TESTUA: IGOR GUTIÉRREZ. ARGAZKIAK: AEK – AITOR MARÍN

Aurtengo Korrika, hogeita hirugarrena, martxoaren 14tik 24ra ibili da Euskal Herrian zehar, Irundik hasi eta Baionan bukatuta. Zorrotzatik, berriz, hilaren 21ean igaro zen, ostegun iluntzean. Berriz ere, auzokideen parte hartzea oso zabala izan da, Korrikan ez ezik, haren aurretik ere.

Ohi denez, aurreko asteburuan Korrika Kulturala antolatu zen, auzoko elkarteen lankidetzaz. Kirikoketa ikuskizuna, Askabideren eskutik.  Herri Kirolak, Gure Lurrak antolaturik. Herri bazkaria, AEKk loturik. Erromeria, Ibai-Arte dantza-taldearen eskutik. Eta kantu-poteoa, Txinbotarrak konpartsak lagundurik.

Tipi-tapa, tipi-tapa, Zorrotza korrika!

Korrika egunean bertan, Zorrotzako ikasleek kaleak hartu zituzten Korrika Txikian. Zazpi Landa eskolan hasi, Fray Juan eskolatik pasatu eta Institutuan bukatu zuten, koreografia bateratu eta guzti. Arratsaldean, berriz, haurrentzako tailerrak eta txokolate jana antolatu zuen Zazpi Landa eskolako Guraso Elkarteak Jai Batzordearekin batera, ume eta helduak Korrikaren zain zeuden bitartean.  Korrika atzerapenarekin sartu zen Zorrotzara, eta ziztu bizian zeharkatu zituen gure kaleak, jendetzagatik ohikoak diren erritmo aldaketak gorabehera. Zorrotzarrok lekukoa Basurturi hartu eta Burtzeñari laga genion, Barakaldoko bidea hartu zuelarik.

Tipi-tapa, tipi-tapa, Zorrotza korrika!