Zorrotzak badu aldizkari bat

XIX. mendeko bigarren erdialdean ibili zen Euskal Herrian Luis Luziano Bonaparte printzea, Napoleon I. enperadore handiaren iloba. Hizkuntzalaria zen ikasketaz eta interes handia garatu zuen euskararekiko, Londresen Anton Abadia ezagutu eta gero. Dialektologian aditua, euskalkien lehenengo maparen egiletzat hartua izan da. Gauza interesgarriak esaten ditu Bilboko eta Barakaldoko euskararen egoerari buruz. Tartean, Zorrotza. Bonaparteren arabera “Olaveaga y Deusto con Zorroza son también bascongados, aunque se habla mucho castellano”. Horixe dio Jose Antonio Uriarte apaizari bidalitako gutunean. Beste idazki batzuetan Zorrotzako baserrien erdia euskalduna zela aipatzen du.

Urteak joan dira geroztik eta zeharo bestelakoa da egoera. Hilzorian egon zen euskara Zorrotzan XX. mendean zehar, XIX. mendea ondo sartuta oraindik euskaldun samarra izanagatik. Datuak besterik ez dira, denboraren oldarrak eramandako hitz soilak; baina balio beza “aquí nunca se ha hablado euskera” diotenei esateko baietz, eta termino historikoetan atzo goizera arte, gainera. Euskaldunak exotiko eta aborigen izan garen auzo horretan, ordea, XX. mende bukaeran euskara hutsezko aldizkaria sortu zuen jende talde batek. Ez dakit batzuetan jabetzen garen ekimen batzuen garrantziaz. Zer den inguru arrotz batean komunitate gutxiagotu baten alde egitea. Inori axola ez zaionean. Are, ikurrina paparrean daraman askorentzat ere lehentasuna ez denean. Baskoen herrian euskara bera arrotz denean auzoaren berri euskaraz emango zuen hedabidea sortzearen balentria. Euskara museoko pieza baino, komunikatzeko bitarteko bihurtzea. Ekimen hori.

Kimu bat erdal herrian. Arestik esana da, “Bilboko simaurtegian lore bat aurkitu nuen”. Okerbideak badaki mintzaerarik, ordea, nagusiki espainola. Eta arroztea, asimilazioa, galera. Euskararen biziraupena ez da misterioa, Mitxelenak esan zuen gisan, norbanako askoren ekimenaren ondorio baizik. Katea higatu bai, begiren bat galdu ere bai, baina ez delako guztiz eten. Hain zuzen, euskal hitza historiaurreko leizeen zera misteriotsu legez irudikatzen zenean, mitologia eta kondairen oihartzun magikotzat hartzen zenean. Orduan apustua euskara egunero -zera, aldizka- herritarren eskuetan jartzeko, tinta usaina emateko, taberna, denda eta farmazietan ikusgai jartzeko. Auzoari euskaraz emateko hitza, arrozte eta erdalduntzearen gainetik. Kimu haietatik datoz gaurko basoak. Baso prekarioak izan arren. Bejondeiola Zorrotz Morrotzi. 100 gehiago izan daitezela.