Burtzeñako zubi zintzilikaria eraiki zeneko bigarren mendeurrenean
Joaquín Cárcamo Martínez
Aparejadorea, ikertzailea eta dibulgatzailea
Bere bigarren mendeurrena oharkabean igaro da. 2025. urtean, 200 urte bete dira Burtzeñako zubia eraiki zenetik, Estatu espainoleko lehen zubi zintzilikaria izan zena, eta ez Barakaldok, ez Bilbok ez diote gutxieneko aipamenik eskaini. Sarri samar, duela bi mende askok egiten zuten ibilbide bera egiten dut (orduan, bere taulatu eskasa zapalduz egiten zuten; baina, gaur egun, nire oinak zubiaren zoladura sendoaren gainean ibiltzen dira). Zubi berritzaile hura ahaztuta geratu delako kexuarekin zeharkatzen dut. Antonio de Goicoechea (Bermeon jaiotako arkitekto ilustratua) -ezagutza teoriko eta praktikoa zeukana- eta arriskua bere gain hartzea erabaki zuten enpresari batzuen interesari esker gauzatu zen proiektua.
Madrilgo Gazetaren 1825eko martxoaren 31ko albistearengatik, badakigu data horretan zubia amaituta eta martxan zegoela jada …
Zubia eraikitzeko, Agustin de Humaran arkitektoak proiektatutako harrizko zubiaren estribuen zati bat aprobetxatu zen. Abando (garai hartan Bilbotik independentea zena) eta Barakaldoko udalek sustatutako ekimen publikoei esker, 1819. urtean hasi ziren eraikitzen, eta ez zen amaitu bitarteko pilen fundazioek porrot egin zutelako. Egoera ikusita, ekimen pribatuek heldu zioten erronkari, eta zubi esekiaren konponbide berriaren aldeko apustua egin zuten: Kate-katenarioen gainean zintzilikatutako zubi bat izango zen, britainiar errealizazioetan inspiratua.
Zubiak istripuak, gerrak eta suteak saihestu zituen eta, azkenean, 1850ean esku publikoetara pasatu zen berriro. Bi urte geroago, 1852an, kablez egindako zubi zintzilikatu batek ordezkatu zuen, oraingo honetan, Seguín familiak Frantzian ezagun egin zituen zubien antzera…
Zubia non egon zen behintzat badakigu, eta hori ez da gutxi; eta leku horretan, hiri eraldaketek urteetan aldatua izan arren, bideak eta ibaiak bere horretan diraute. Estatu espainiarreko lehen zubi esekia izan zena ez dago bertan jada, baina bere tokian irauten du, eta ezinbestekoa da imajinatzea garai horretan estribu zaharrak, harrizko dorreak eta kableak, eta zurezko taula ezegonkorrak zintzilikatu zituen pendula. Egituraren mugimendua sentitu ere senti daiteke . Zubia, jada existitzen ez dena, presente dago gaur egun.
Ongi etorria eman diogu urte berriari, eta atzera begira, pena sorrarazten dit azken hamabi hilabete hauetan inork gure historiaren pasarte hau gogoratzeko beharra sentitu ez izana, gure herrikideei azaltzeko Seguin anaiek europar kontinenteko lehen zubi zintzilikatuak Rodano gainean altxatzen zituzten une berean, Euskal akademiko ilustratu batek antzeko priektu bat gauzatu zuela gure lurraldean.
